Çentik Türkçe Dersleri (1)
Gerçekte de sayın dinleyiciler, bu konuyu ne kadar tazelesek yeridir. Dilinin bilincine varmak her yurrtaş için gerekli sayılmalı. Sıkıcı bir görev değildir bu, tatlı bir uğraştır. Hele biizm dilimiz gibi çok geniş bir bölgede konuşulan, yapısal karakteri çok güçlü bir dil söz konusu olunca, onunla ilgilenmenin tadı daha da artar...
.jpg)
Türkçe bilmeyen Türk öğrenciler!
Bir radyo programının açılışında yaptığı konuşmayı dinlemek üzere mikrofonlarımızı Melih Cevdet Anday’a uzatıyoruz:
"Sizinle her hafta bu saatte dilimiz üzerinde konuşacağız. Anadili sözü, daha küçükken, okula gitmeden öğrendiğimiz dili anlatmak için bulunmuş çok güzel bir söz. Anamızdan, babamızdan öğreniyoruz onu. Bildiğimiz en iyi dil anadilimizdir kuşkusuz, yanlış yapma korkusu duymadan konuşuruz. Ama bundan ötürü herkesin anadilini tam olarak bildiği söylenebilir mi? Öyle olsaydı ayrıca anadili öğrenmeye hiçbir yerde gerek duyulmazdı. Kuşun hangi noto üzerinde öttüğünü bilmemesi gibi, anadilinin eğitiminden geçmemiş olanlar da bilmezler, kullandıkları dilin özelliklerini, kurallarını.
Yıllar önce Paris Üniversitesi’nde geçmiş bir olayı analatayım size. Orada temel dil fransızca olduğu için, Üniversite, öğrencilerinden bir de yabancı dil bilmelerini istiyor. Bizim Türk öğrencileri, düşünmüşler, talşınmışlar ikinci dil olarak Türkçe’yi seçtiklerini bildirmişler Üniversiteye Bunun üzerine de Üniversite , bu Türk öğrencilerin Türkçe’den sınava girmesini istemiş, o zaman orada Doğu Dilleri Enstitü’sünde Jean Deny vardı, Türk dili uzmanı. Türkçe’nin en iyi gramerlerinden birini yazan odur. İşte Türk öğrencileri bu Profesör Jean Deny’nin karşısına çıkarmışlar. Bana anlattıklarına göre öğrencilerimizin çoğu o sınavı kazanamamış. Demek; anadilimizi konuşmak aşka bilmek başka.
Söyleşimizin başında hemen belirtelim ki, biz bu programda Türk dili öğretimine kalkacak değiliz..."
Aynı şekilde biz de böyle bir iddiada değiliz; bu bölümdeki amaç, gözümüze batan yanlışları oradan çıkartıp önümüze sermek olacak... Kimimiz bu galatları düzeltecek kimi de galat-ı meşhur galat i meşhur lugat- ı fasihadan evladır (yaygınlaşmış yanlışlar sözlüksel doğrulardan yeğdir) diyecek...
İşte o meşhur yanlışlardan birkaçı:
Yanlış Doğru
Eninde sonunda Önünde sonunda
Selvi Servi
Mundar Murdar
Mütevazi Mütevazı
Antiparantez Antrparantez
Direk Direkt
İçten bile değil İşten bile değil
Anektod Anekdot
Bilmemezlik Bilmezlik
Kelli felli Kerli ferli
Siz de parantez karşıtı mısınız?
Antrparentez Fransızca "entre parentheses" kelime öbeğinin dilimize geçmiş şekli. Tam karşılığı 'parantez içinde’ , "söz arasında" , "sırası gelmişken" gibi anlamlarda da kullanılıyor. Antiparentez de Mehmet Hoca’nın dediği gibi parentez karşıtı insan anlamına gelebilir.
Çok yapılan yanlışlardan biride me - ma olumsuzluk eki alarak kullanılan; bilmek, duymak, anlamak gibi fiiller... Doğru kullanım; bilmezden gelmek, duymazdan gelmek şeklindeki kullanımlardır. Bilmemezlik, duymamazlık, anlamamazlık gibi kullanımlar yanlıştır...
İçinde tevazuyu barından kelime mütevazıdır, mütevazi paralel anlamına gelmektedir...
galatımeşhur
isim, eskimiş (galatımeşhu:ru) Arapça ¦alaµ + meşh°r
isim, eskimiş (galatımeşhu:ru) Arapça ¦alaµ + meşh°r
|
Genelleştiği için yanlışlığına önem verilmeden kullanılagelen söz, deyim, terim, yaygın yanlış.
|
Önümüzdeki yazıda bu yanlışlarla birlikte telaffuzda öne çıkan yanlışları ele almaya çalışacağız...
Başladığımız gibi yine Melih Cevdet Anday’la bitirelim:
“Gerçekte de sayın dinleyiciler, bu konuyu ne kadar tazelesek yeridir. Dilinin bilincine varmak her yurrtaş için gerekli sayılmalı. Sıkıcı bir görev değildir bu, tatlı bir uğraştır. Hele bizim dilimiz gibi çok geniş bir bölgede konuşulan, yapısal karakteri çok güçlü bir dil söz konusu olunca, onunla ilgilenmenin tadı daha da artar...
Bu programda işte böyle tatlı bir uğraşın içinde olacağız...”
![]() |
Editör / Yazar :
Ümit Buget Kategori : Hayatın İçinden Tarih : 02.08.2009 20:37:46 Bu Yazarın Tüm Yazıları İçin Tıklayınız
|
Yasal Uyarı: Chentick internet sitesinde yayınlanan haberler ve köşe yazılarının tüm hakları Chentick Grubuna aittir. Kaynak gösterilerek dahi haberin veya köşe yazısının tamamı yazılı izin alınmaksızın kullanılamaz. Sadece alıntı yapılan haberin veya köşe yazısının bir bölümü, alıntı yapılan habere/yazıya aktif link verilerek kullanılabilir.























